Terwijl de meeste architectenbureaus mensen moeten ontslaan, groeit het bureau van Paul de Ruiter. Hij ontwierp het nieuwe duurzame kantoor TransPort van luchtvaartmaatschappijen Transavia en Martinair, dat in maart wordt opgeleverd.

door: Mark van Baal
zondag 24 januari 2010

Op Schiphol-Oost zijn schilders en monteurs bezig het kantoor af te werken. De Ruiter ontwierp dit gebouw van vijf verdiepingen met een gekromde gevel van 120 meter voor Schiphol Real Estate. De 12.000 vierkante meter kantoorruimte wordt verhuurd aan Transavia en Martinair. De noordgevel van het gebouw bestaat vooral uit glas. Tegen de zuidgevel zitten horizontale aluminium strips die de lage winterzon binnenlaten en de hoge zomerzon buitenhouden. De kantoorvloeren zijn ongebruikelijk breed, ruim zestien meter. Hierdoor is het een 'compact gebouw', zoals De Ruiter het noemt. Een compact gebouw hoeft minder verwarmd en gekoeld te worden dan een conventioneel gebouw. De verhouding tussen inhoud en oppervlak, waardoor warmte kan ontsnappen, is immers gunstiger.

In de kelder staat een grote installatie die de vloeren van het gebouw verwarmt en koelt met grondwater. Hiervoor zijn zestig meter diepe putten geslagen in een zogenoemde aquifer, een waterhoudende zandlaag. 'Op deze manier koppelen we het gebouw, dat een wisselende omgevingstemperatuur heeft, aan de aarde, die een hele constante temperatuur heeft', zegt De Ruiter. Deze combinatie van energiebesparend ontwerp en installaties zorgt ervoor dat het gebouw de helft minder energie gebruikt dan de conventionele kantoren die eromheen staan. 'Vijftig procent energie besparen is relatief eenvoudig', zegt De Ruiter. Een deel van de benodigde energie komt van de 1.500 vierkante meter zonnepanelen op het dak.

Dit kantoor is een van de twee Nederlandse kantoren in aanbouw met het keurmerk Leed Platinum, de hoogste beoordeling voor duurzaamheid en energiezuinigheid van de United States Green Building Councel (USGBC). Het andere kantoor, dat ook binnenkort wordt opgeleverd, is het nieuwe hoofdkantoor van TNT, eveneens ontworpen door De Ruiter.

De Ruiter is vanaf 1992 bezig met het ontwerpen van energiezuinige gebouwen. Vanuit de overtuiging dat energie schaars wordt, vond hij het onbegrijpelijk dat er nog steeds gebouwen worden neergezet die tientallen jaren moeten blijven staan, maar die daar geen rekening mee houden. Jarenlang was er nauwelijks belangstelling en maakte hij vooral tekeningen en maquettes. Een enkel energiezuinig kantoor werd gebouwd, bijvoorbeeld voor de Universiteit van Nijmegen en Rijkswaterstaat in Middelburg. Het kantoor in Middelburg was met zogenoemde betonkernactivering - het gebouw wordt zowel gekoeld als verwarmd via het betonskelet - in combinatie met warmte- en koudeopslag in waterlagen diep in de grond, zijn tijd vooruit, vertelt De Ruiter. Na Middelburg, een opdracht uit 2000, kreeg hij vijf jaar lang geen enkele opdracht voor een energiezuinig gebouw.

Een computertekening van een bovenaanzicht van het nog in aanbouw zijnde TransPort,
het gecombineerde hoofdkantoor van Transavia en Martinair
(beeld: Architectenbureau Paul de Ruiter)

Het tij keerde nadat Al Gore de documentaire An Inconvenient Truth had vertoond in Nederland en het Nederlandse bedrijfsleven over duurzaamheid ging praten. De Ruiter was een van de weinige architecten die een duurzaam kantoor kon ontwerpen. Sindsdien heeft zijn kantoor het druk. 'Nu is tachtig procent van wat we ontwerpen energiezuinig. Dat is jarenlang niets geweest.'

In 2009 stortte de bouw in door de crisis. De orderportefeuilles van architectenbureaus halveerden bijna, blijkt uit een onderzoek van de Bond van Nederlandse Architecten (BNA). Maar architectenbureau Paul de Ruiter groeide van 15 naar 24 mensen.